Możesz w tym stanie, bez poczucia bezpieczeństwa, spokoju funkcjonować również na co dzień, bo stres, napięcie, pośpiech, nadmiar obowiązków i brak czasu na reset powodują, że układ nerwowy rozregulowuje się. I być może w takim stanie uczysz się śpiewać, ćwiczysz swój głos nie wiedząc, dlaczego nauka nie przynosi oczekiwanych efektów.
Wyróżniamy trzy główne stany układu nerwowego
- Stan gorący, pobudzenia układu współczulnego (reakcja „uciekaj lub walcz”)
- Stan wyregulowany, stan bezpieczeństwa, aktywność przywspółczulna, pobudzenia brzusznej gałęzi nerwu błędnego, stan zaangażowania społecznego
- Stan zimny, pobudzenia grzbietowej gałęzi nerwu błędnego, stan zahamowania działania
Wszystkie służą nam, by przeżyć. Potrzebujemy każdego, ale też umiejętności płynnego przechodzenia między nimi (by np. móc uniknąć niebezpieczeństwa, sprostać życiowym wyzwaniom, podjąć się wykonania trudnego zadania, ale też potem powrócić do normalności). Brak elastyczności powoduje trudności w reagowaniu na pojawiające się stresory. Problemem jest funkcjonowanie przez dłuższy czas w stanie zbytniego pobudzenia lub zahamowania bez powrotu do stanu bezpieczeństwa. To wtedy nasze zdrowie, samopoczucie psychofizyczne czy możliwości słabną, schodzą na dalszy plan, gdy ciało walczy lub próbuje przetrwać. Dopiero gdy jesteśmy bezpieczni, spokojni, odpoczywamy, możemy się rozwijać i z większą swobodą wydobywamy dźwięki.
Dobra samoregulacja polega na tym, że układ nerwowy przechodzi od jednego do drugiego stanu i wraca do stanu, kiedy czujemy się najlepiej.
Stany układu nerwowego a brzmienie głosu
Różne stany w jakich się znajdujemy przejawiają się w różnych cechach głosu i sposobie mówienia. To układ nerwowy wpływa na napięcie mięśni, sposób oddychania i pracę fałdów głosowych.
Nerw błędny, który jest jednym z ważnych elementów przywspółczulnego układu nerwowego, reguluje funkcjonowanie organizmu (przesyła informacje z ciała do mózgu i z mózgu do ciała) unerwia również narządy odpowiedzialne za wydobywanie dźwięków, mowę i śpiew:
- odgrywa rolę w kontakcie wzrokowym, kontroli mimiki twarzy, dostrajaniu się do głosów innych osób
- kontroluje mięśnie szyi i gardła związane z mową, wysokością głosu, połykaniem (mięśnie gardła, krtani, fałdów głosowych, podniebienia
- reguluje oddychanie, przepływ powietrza w płucach
Mięśnie gardła i twarzy rozluźniają się, gdy czujemy się bezpiecznie, dzięki czemu mówimy, śpiewamy swobodniej i z łatwością modulujemy głos. Napinają się, gdy jesteśmy zdenerwowani lub przestraszeni, co zmienia brzmienie głosu na bardziej krzykliwe, wywołujące niepokój. Gdy pojawia się stan zahamowania działania, mięśniom brakuje energii do mówienia bądź śpiewania. Zmienia się prozodia i mimika, które również informują, w jakim stanie jest mówca lub wokalista.
Jak zmienia się głos, gdy wchodzimy w różne tryby funkcjonowania układu nerwowego?
Na stanu układu nerwowego w jakim jesteś mogą nakładać się przeszłe doświadczenia (także te związane z głosem, występowaniem, śpiewaniem) oraz obecna sytuacja życiowa.
Jak wykorzystać tę wiedzę?
Naucz się rozpoznawać, w jakim stanie jesteś i jaki to ma wpływ na brzmienie Twojego głosu. Obserwuj, słuchaj, wyciągaj wnioski.
W jakim stanie jesteś teraz?
W jakim stanie przebywasz najczęściej?
W jakim stanie jesteś, gdy stajesz na scenie?
W jakim stanie jesteś, gdy przygotowujesz się do prezentacji/ ćwiczysz głos/ itp?
Gdy występujesz, prezentujesz, przemawiasz, śpiewasz, uczysz się, próbujesz – przywróć sobie i ciału poczucie bezpieczeństwa, wróć do stanu, w którym wydobywamy dźwięki z łatwością, i prosto z serca.
Pomogą w tym techniki relaksacyjne, praca z oddechem, ćwiczenia somatyczne, regulujące autonomiczny układ nerwowy, aktywność nerwu błędnego czy wypracowane przez Ciebie sposoby przynoszące ukojenie.
To, co bierzesz za brak talentu do śpiewania, brak umiejętności występowania może wcale tym nie jest. Może to stan układu nerwowego lub nieprawidłowo pracujące mięśnie, kompensacje sprawiają, że Twój głos nie brzmi w pełni.
Źródła:
Porges Stephen W., Teoria poliwagalna
Rosenberg S., Terapeutyczna moc nerwu błędnego. Praca z ciałem oparta na teorii poliwagalnej
Navaz Habib, Jak właściwie stymulować nerw błędny
Maguire J., Reset układu nerwowego
