Dział nie tylko dla wokalistów. Znajdziesz tu tematy związane ze śpiewem i tym wszystkim, co wpływa na emisję głosu śpiewanego i wiąże się z aktywnością wokalną.
W krtani znajduje się nie jedna, ale dwie pary fałdów głosowych. Na ogół mówimy o tej, która drga i tworzy głos (fałdy głosowe, fałdy prawdziwe, właściwe), rzadko kiedy wspominamy o fałdach rzekomych, które między innymi odpowiadają za zaciśniętą krtań, czasem włączają się w tworzenie głosu lub które możemy wykorzystać w ekstremalnych technikach wokalnych.
Co różni osobę, która śpiewa jakby dwoma głosami (potrafi tylko nisko albo wysoko) od tej, która płynnie, jednym głosem porusza się swobodnie pomiędzy wysokimi i niskimi dźwiękami bez większych napięć, wysiłku i załamań głosu?
Dlaczego jedni mówią melodyjnie, modulują głos, inni nudzą słuchaczy monotonnym brzmieniem?
To w dużej mierze kwestia umiejętności precyzyjnego używania mięśni wewnętrznych krtani.
Sposób, w jaki mówimy przekłada się na to, jak śpiewamy. Warto uświadomić sobie, że nasze nieprawidłowe nawyki głosowe oraz to, jak wykorzystujemy głos w ciągu dnia i pracujemy krtanią podczas mówienia mogą wpływać na pojawienie się trudności podczas śpiewania i ograniczać możliwości głosu.
Dźwięki prymarne to dźwięki prymitywne, pierwotne. Tym terminem określa się również dźwięki, które pojawiają się najwcześniej w rozwoju naszej mowy i głosu. I choć z wiekiem nabywamy nowe umiejętności w tym zakresie, te dźwięki nie znikają z naszego repertuaru. Jednak zdecydowanie rzadziej pozwalamy im wybrzmieć, częściej się ich wstydzimy, blokujemy je, a wraz z nim ogromny potencjał, który jest w naszym głosie.
Przepona oddechowa – to o niej myślimy, kiedy mówimy o oddychaniu i głosie. To ona pojawia się w stwierdzeniach „podeprzyj dźwięk”, „śpiewaj z przepony”. Bywa powodem nieporozumień, które prowadzą do błędów oddechowych wpływających nie tylko na jakość głosu, ale i życia. Poznaj ją bliżej i zrozum jej działanie, by przestać przeszkadzać swojemu głosowi.
Jedna z przepon istotnych dla naszego głosu, mowy i śpiewu znajduje się w jamie ustnej. Tworzona jest przez mięśnie żuchwowo-gnykowe, które ułożone poprzecznie oddzielają jamę ustną od szyi.
W chwili, w której uświadamiamy sobie, że mamy tylko jeden głos na całe życie zaczynamy go traktować z szacunkiem i troską. Bo nie możemy go wymienić na inny, nie możemy kupić nowego, gdy ten, który mamy odmawia współpracy.
Ten czujący, potrzebujący czułości, delikatności i zrozumienia jego potrzeb instrument, choć jest narzędziem pracy, nie jest maszyną. Nie może zagwarantować nam takiego samego brzmienia codziennie, nawet gdy opanujemy prawidłową technikę.
Emisja głosu to nie jest tajemna sztuka dla wybranych. Choć przez lata uważano, że jest to wiedza zarezerwowana dla artystów, którzy słowem i dźwiękiem pracują. Dzięki rozwojowi nauki wiemy o niej coraz więcej. Znacznie poszerzył się też krąg osób, które głosem pracują – niekoniecznie na scenie i które dostrzegają, że dobrze było by mówić czy śpiewać nie tylko lepiej, przyjemniej, ale też bez większego wysiłku i odczuwanego pod koniec dnia bólu.
To kluczowe pytanie, które warto sobie zadać zanim zaczniemy mówić, śpiewać, ćwiczyć.
I poczekać na odpowiedź. Dać sobie chwilę. Pozwolić sobie na uważność i popatrzeć na siebie z czułością.
Czego potrzebuje Twój głos, gdy rozpoczynasz trening? Rozgrzewki, odpowiedniego nawodnienia organizmu, pozbycia się napięć i stresów – to na pewno. Ale jest jeszcze jeden ważny czynnik, który wymyka się naszej uwadze. Twój głos potrzebuje Twojego wsparcia. Twojej wiary w to, że sobie poradzi z zadaniami jakie przed nim stawiasz. Jest trochę jak dziecko, które kiedy się boi, szuka oparcia w ważnych dla niego osobach. Dla swojego głosu taką osobą jesteś Ty.
Tym razem poruszę temat dobrze znany kobietom, które pracując głosem i regularnie doświadczają przejściowych problemów z głosem w postaci chrypy, załamywania się głosu, matowej barwy czy trudności w wydobyciu wyższych dźwięków. Dotyczy on nie tylko wokalistek, bowiem zmiany w głosie związane z menstruacją dotyczą także emisji głosu mówionego. Podłożem tych powtarzających się w miarę regularnie problemów są wahania hormonów wynikające z fizjologii ciała kobiety i cyklu miesięcznego. Wbrew pozorom to nie jest tekst skierowany tylko do kobiet, ponieważ żyjemy obok siebie, współpracujemy, uczymy (także uczymy się siebie), gramy razem w jednym zespole i warto wiedzieć o sobie więcej i lepiej się rozumieć.
Emitowanie głosu to wytwarzanie dźwięków i ich wysyłanie w przestrzeń. Dźwięk naszego głosu dociera nie tylko do słuchaczy i rozmówców. Ale również do nas – tych, którzy go tworzą. Usłyszenie swojego głosu pozwala nam modyfikować dźwięk jeszcze podczas mówienia i śpiewania. Ta autokontrola słuchowa i udział ucha w tworzeniu oraz kształceniu głosu ogrywają ogromną rolę. W większym niż nam się wydaje stopniu decydują o zdrowiu krtani i możliwościach głosu.
Niech będzie jasne od samego początku – nie jest moim celem wytykanie błędów wokalistom, krytykowanie śpiewających, ale zwrócenie uwagi na ważny, także z perspektywy zdrowia narządu głosowego, problem dotyczący tej grupy intensywnie pracującej głosem. To raczej podpowiedź dla tych, którzy śpiewają, by poza sceną nie zedrzeć sobie głosu i zachować go w dobrej formie na długie lata.
Kocham śpiewać, muzyka jest sensem mojego życia, czymś znacznie więcej niż tylko zbiorem dźwięków. Mam przy tym różne doświadczenia z nauczycielami emisji, każdy mówił mi co innego, a ja czułam, że nie wykorzystuję nawet 10% swoich możliwości, gardło mi się zaciska, głos jest jakby „nie mój”. Ta technika zaś po prostu uczy świadomie korzystać ze swojego głosu, wszystko jest spójne, logiczne, ciało wspiera nas w śpiewie (a do tej pory mi „przeszkadzało”), wskazówki są jasne, czytelne, a nie tak jak często słyszałam: „nie wiem” albo „ musisz to znaleźć w sobie”, tylko nikt nie mówił, gdzie mam zacząć szukać. Teraz mogę dokonywać wyborów muzycznych, w zależności od tego, na jakim brzmieniu mi zależy, jaki efekt chcę uzyskać itp. itd. Nie spodziewałam się, że śpiewanie może być takie proste.
Im więcej pracuję z wokalistami, tym bardziej jestem przekonany, że
właściwy balans i koordynacja w głosie mogą być osiągnięte tylko wtedy,
gdy wokalista jest całkowicie odprężony. Gdy nasze ciało jest spięte,
nie możemy zastosować właściwie żadnej techniki. Napięcie nie tylko nie
pozwala nam śpiewać najlepiej jak umiemy, ale może naprawdę zniszczyć
nasze struny głosowe.
W poprzednim artykule pisałem o „istocie śpiewania”, czyli o pozwoleniu dźwiękom na rezonowanie pomiędzy klatką piersiową a głową przy właściwie domkniętych strunach głosowych. Określam ten proces jako połączenie, zwarcie (domknięcie) strun głosowych – vocal cord connection. (Osoba, która opanowała sztukę odpowiedniego domykania strun głosowych potrafi zaśpiewać nawet do pięciu oktaw bez jakiejkolwiek przerwy w głosie). W tym artykule zastanowimy się nad trzema głównymi problemami i złymi nawykami, które konsekwentnie powstrzymują nas od odpowiedniego domknięcia strun głosowych; są to: nieprawidłowe oddychanie, szerokie samogłoski oraz nakładające się na to wszystko napięcie.
Co jest najważniejszym punktem śpiewania? Uważam, że jest to
domknięcie strun głosowych ! Oddychanie, umiejscowienie samogłosek,
ułożenie krtani, kompresja, itd. same w sobie są bezwartościowe, jeśli
nie prowadzą do efektywnego domknięcia strun głosowych.
W czasie spokojnej rozmowy nasze zewnętrzne mięśnie nie zakłócają pracy krtani, ponieważ nie dźwięk jest naszym głównym celem, lecz komunikacja. Tak więc krtań jest zrelaksowana. Takie położenie krtani nazywamy speech-level position (pozycją krtani na poziomie mówionym). Z takim też ułożeniem krtani powinno się śpiewać.
Istnieje wiele klasyfikacji opisujących rodzaje głosu. Wszelkie podziały mają jednak charakter umowny. Skala głosu jest jednym z kryteriów stosowanych w muzyce do wyodrębnienia rodzajów głosu. Oprócz tego bierze się pod uwagę barwę głosu oraz usytuowanie dźwięków przejściowych. W określaniu rodzaju głosu jako metodę pomocniczą, stosuje się również metodę anatomiczną, która za pomocą badania laryngoskopowego bada rozmiary strun głosowych.
Być może niektórzy z nas marzą o tym, by móc wyśpiewać każdy dźwięk, jaki istnieje. Inni być może skromniej marzą, by móc śpiewać jeszcze odrobinę niżej lub wyżej. O ile w tym drugim przypadku jest to możliwe poprzez naukę i systematyczne ćwiczenia, to w przypaku pierwszego stwierdzenia musimy pogodzić się z pewnymi ograniczeniami. Powód jest prosty, rodzimy się z pewnym potencjałem, który możemy urzeczywistniać i rozwijać, ale do granic wyznaczonych nam przez naturę. Nasze wrodzone właściwości określają, jakie dźwięki są dla nas dostępne na starcie i poprzez szkolenie. Skala głosu wyznacza ich zakres i jest dla nas swoistym drogowskazem w pracy głosem i nad głosem.
