Czytelnia

Dykcja

Dykcja
Dykcja to wymowa, sposób wymawiania, czyli łączenie głosek w słowa i słów w zadnia. Opiera się ona na znajomość norm i zasad kultury słowa oraz sprawności artykulacyjnej.

To właśnie prawidłowa artykulacja warunkuje czystą i wyraźną wymowę, chociaż można prawidłowo wypowiadać poszczególne głoski, ale mieć złą dykcję. Ponieważ o poprawnej dykcji decydują również inne czynniki. Jednocześnie można nieprawidłowo artykułować głoski, ale mieć dobrą dykcję, gdy używa się różnorodnych środków wyrazu, stosuje się znaki przestankowe itp. 

 

Czynniki wpływające na dykcję
 

O poprawnej dykcji lub jej braku decydują między innymi:

  • budowa i fizjologia oraz naturalne możliwości aparatu mowy (dla prawidłowej dykcji istotny jest przede wszystkim brak organicznych narządów mowy, wad zgryzu);
  • stan zdrowia, właściwe funkcjonowanie układu mięśniowego, oddechowego;
  • dobry słuch,
  • dyspozycje psychofizyczne,
  • postawa ciała i związany z nią prawidłowy sposób oddychania podczas mówienia,
  • naśladowane wzorce, czynniki etniczne, klimatyczne; obserwacje sposobu mówienia otoczenia, w jakim się człowiek wychowuje i dorasta;
  • sytuacja, w jakiej znajduje się mówiący – inaczej wymogi stawia mówiącemu sytuacja potoczna, inne wystąpienie publiczne czy recytacja;
  • budowa fonetyczna tekstu, zdania, stopień trudności wymowy (proste zdania łatwiej wypowiedzieć czysto i wyraźnie niż łamańce językowe czy zdania, w których znajdują się grupy spółgłoskowe).

 

Poprawność dykcyjna
 

Na poprawności dykcji wpływają:

  • elastyczność i sprawność motoryczna narządów artykulacyjnych (głownie języka, żuchwy i warg oraz podniebienia miękkiego);
  • precyzyjna artykulacja, czyli dokładne ruchy i układy narządów mowy konieczne do wyartykułowania poszczególnych głosek;
  • sprawna, precyzyjna wymowa szeregów głoskowych,
  • swobodna wymowa trudnych grup spółgłoskowych, ciągów słownych;
  • nośność głosu, jego słyszalność i melodyjność,
  • właściwe posługiwanie się środkami ekspresji np. siłą głosu, wysokością głosu, barwą głosu;
  • prawidłowe akcentowanie,
  • poprawne frazowanie,
  • stosowanie pauz,
  • wymowa zgodna z ogólnokrajowymi normami wymowy (bez dialektu, regionalizmów).
Dobra dykcja to wyraźne, zrozumiałe i wyraziste mówienie.

Wyrazistość dykcji

Wyrazista dykcja to mówienie w sposób, który przyciąga i utrzymuje uwagę słuchacza. Zapewnia właściwe odebranie tego, co chcemy mu przekazać za pomocą słów. Taka wymowa jest pełna ekspresji i nie budzi wątpliwości co do przedstawianych treści, opinii, przekonań.Wyrazistość dykcji wiąże się również z osobowością i naszymi predyspozycjami psychicznymi.

Jej podstawą są takie cechy jak:

  1. słyszalność – nośność głosu, wypowiadanych słów, która wiąże się z technicznymi umiejętnościami operowania głosem i jego wytrzymałością
  2. wyraźność i czystość – czyli skutki staranności artykulacyjnej, precyzyjnych i celowych ruchów artykulacyjnych narządów mowy oraz przestrzegania zasad poprawnej wymowy;
  3. giętkość – sprawność i wyćwiczenie narządów mowy umożliwiające swobodne operowanie głosem i w zakresie tempa, siły, wysokości głosu;
  4. melodyjność – tj. malowanie głosem barw, poprawna intonacja i prowadzenie  głosu, oddawanie za jego pomocą całej gamy uczuć, wrażeń i myśli.
Głos i praca nad nim to moja pasja. Zajmuję się emisją i psychologią głosu, terapią zaburzeń głosu oraz prawidłową wymową i doskonaleniem dykcji. Odkrywanie własnego głosu i praca nad nim to fascynująca podróż, do której gorąco zapraszam. Nigdy nie jest za późno.